Бүген без кесәбездәге кечкенә җайланма безнең төгәл урыныбызны ofирнең теләсә кайсы урында күрсәтә ала дип саныйбыз. Ләкин Глобаль Позицияләү Системасы (GPS) салкын сугыш һәм космик узыш киеренкелегеннән туган дистә еллар иде.
Спутник илһамы
1957-нче елда Советлар Союзы беренче ясалма иярчен Спутникны җибәрде. Спутникны күзәтүче Америка галимнәре кызыклы нәрсәне күрделәр: Доплер эффекты аркасында, спутникның радио сигналларының ешлыгы якынайган саен үзгәрде. Алар Earthирдәге төгәл урыннарын белсәләр, спутник орбитасын картая алуларын аңладылар. Иң мөһиме, спутникның төгәл орбитасын белсәләр, алар Earthирдәге төгәл урыннарын ачыклый алырлар иде.
Хәрби проект
1960-70 нче еллар дәвамында АКШ Оборона Министрлыгы концепцияне башта Navstar GPS дип аталган нык системага әйләндерде. Ул армиягә ракеталарны төгәл һөҗүм итү, гаскәр хәрәкәтләрен координацияләү, кораблар һәм самолетлар белән идарә итү өчен эшләнгән. Беренче оператив GPS иярчене 1978 елда җибәрелгән.
Гражданнарга керү һәм "Сайлап алу мөмкинлеге"
1983-нче елда Корея Air Lines пассажир самолеты навигация хата аркасында очраклы рәвештә Совет һава киңлегенә адашканнан соң төшерелә. Моңа җавап итеп, Президент Рональд Рейган GPSны киләчәктә фаҗигаләрне кисәтү өчен гражданнар өчен кулланырга кушты.
Ләкин, хәрбиләр "Сайлап алу мөмкинлеге" дип аталган программада гражданнар сигналын белә торып боздылар, гражданнар GPS-ны якынча 100 метрга төгәл итмәделәр. 2000-нче елга кадәр Президент Билл Клинтон армиягә сайлап алу мөмкинлеген сүндерергә кушты, шундук гражданнар GPS-ны 10 тапкыр төгәлрәк ясады.
Хәзерге чор
Сайлап алу мөмкинлеген бетерү технологик революция уятты. Бу чиратлашып машина навигациясе системаларын, урнашкан смартфон кушымталарын, Uber кебек йөртү уртаклашу хезмәтләрен һәм бүген без LocalAtual кебек сайтларда кулланган коралларны булдырырга мөмкинлек бирде.