I aso nei, matou te manatu faatauvaa i se tamai masini i totonu o la matou taga e mafai ona faʻamaonia lo matou nofoaga tonu i soo se mea i le lalolagi. Ae o le Global Positioning System (GPS) na tele tausaga o faia, na fanau mai i feeseeseaiga o le Cold War ma le Space Race.
Le Sputnik Inspiration
I le 1957, na faalauiloa ai e le Soviet Union le Sputnik, le uluai satelite faafoliga. Sa matauina e saienitisi Amerika o loo tuliloaina Sputnik se mea manaia: ona o le aafiaga o le Doppler, na suia ai le tele o faailo o leitio a le satelite a o agai latalata atu ma o ese atu. Na latou iloa afai latou te iloa lo latou nofoaga tonu i le lalolagi, e mafai ona latou faafanua le taamilosaga a le satelite. Ae sili atu le taua, afai latou te iloa le taamilosaga saʻo a le satelite, e mafai ona latou iloa lo latou nofoaga tonu i luga o le lalolagi.
Ose Poloketi Militeri
I le vaitau atoa o le 1960 ma le 1970s, na fausia ai e le US Department of Defense le manatu i se faiga malosi na taʻua muamua Navstar GPS. Na mamanuina e fesoasoani ai i le militeri ia saʻo le tulituliloaina o fana, faʻamaopoopoina gaioiga o fitafita, ma faʻatautaia vaʻa ma vaalele. O le satelite GPS muamua na faʻatautaia i le 1978.
Avanoa Sivili ma le "Ava Filifilia"
I le 1983, na fanaina i lalo se vaalele pasese a le Korean Air Lines ina ua se ese faafuasei i le vaalele Soviet ona o se mea sese tau folauga. I le tali atu, na faatonuina ai e Peresitene Ronald Reagan le faaavanoaina o le GPS mo le faaaogaina e tagata lautele e puipuia ai faalavelave i le lumanai.
Ae ui i lea, na faʻaleagaina e le militeri le faʻailoga faʻapitoa i se polokalame e taʻua o le "Selective Availability," ma faʻaletonu ai le GPS a tagata lautele pe a ma le 100 mita. E leʻi oʻo i le tausaga 2000 na faʻatonuina ai e Peresitene Bill Clinton le militeri e tape le Avanoa Filifilia, faʻavave loa ona faʻa10 taimi sili atu le saʻo o GPS tagata lautele.
Le Vaitaimi Fa'aonaponei
O le aveesea o le Filifiliga Avanoa na mafua ai se suiga faatekinolosi. Na mafai ai ona fa'atūina faiga fa'ata'ita'i ta'avale ta'avale, fa'aoga telefoni fa'atatau i nofoaga, 'au'aunaga fefa'asoaa'i e pei o Uber, ma mea faigaluega o lo'o fa'aogaina i aso nei i luga o upega tafa'ilagi pei o LocalAtual.
